Anh chị có bao giờ tự xem lại bản ghi buổi webinar của mình chưa? Giọng nói nghe vẫn ổn, nội dung vẫn hay, vậy mà nhìn vào khung hình lại thấy có gì đó sai sai. Mắt nhìn lung tung, biểu cảm đơ cứng, người ngồi co rúm như đang nép vào ghế. Anh chị nghe thì thấy mình ổn, nhưng nhìn thì lại thấy mình lạc lõng.
Đó là một trải nghiệm rất khó chịu. Anh chị bỏ công chuẩn bị nội dung, luyện giọng, mà khán giả qua màn hình vẫn không thấy được cái thần thái mình muốn truyền. Vấn đề không nằm ở chỗ anh chị nói dở. Vấn đề nằm ở chỗ hình ảnh qua webcam chưa khuếch đại được sức mạnh của giọng nói.
Nhất thanh, nhì sắc, tam hình là gì
Người xưa có câu nhất thanh, nhì sắc, tam hình. Đây là trật tự ưu tiên khi anh chị đứng trước người khác. Thứ nhất là thanh, tức giọng nói. Thứ hai là sắc, tức sắc mặt và biểu cảm. Thứ ba là hình, tức hình ảnh, tư thế, dáng vẻ tổng thể.
Điều quan trọng nhất anh chị cần nhớ là trật tự này không đổi. Giọng vẫn là số một. Trên môi trường trực tuyến, nơi người nghe chỉ cách nút thoát một cú nhấp chuột, giọng nói vẫn là thứ quyết định người ta có ở lại nghe hay không. Sắc và hình không thay thế được giọng. Chúng chỉ làm một việc, đó là khuếch đại sức mạnh của giọng lên nhiều lần.
Hãy hình dung thế này. Giọng nói là nội dung của một bức thư. Sắc mặt và hình ảnh là tờ giấy và phong bì đựng bức thư đó. Nếu nội dung trống rỗng thì giấy đẹp mấy cũng vô nghĩa. Nhưng một bức thư hay đựng trong phong bì nhàu nát, viết tay nguệch ngoạc thì người nhận sẽ giảm bớt sự trân trọng trước khi kịp đọc. Giọng là gốc, sắc và hình là thứ làm cái gốc đó tỏa sáng.
Giọng nói là tài sản, không phải may mắn. Và trên webcam, tài sản đó cần được trình bày sao cho người ta nhìn vào là tin ngay, trước cả khi anh chị nói hết câu đầu.
Vì sao webcam làm anh chị trông lạc lõng
Khi anh chị nói trên sân khấu thật, khán giả nhìn thấy toàn bộ con người anh chị. Dáng đứng, bước đi, cử chỉ tay, ánh mắt quét cả khán phòng. Tất cả những thứ đó cộng lại tạo nên thần thái. Nhưng webcam thì cắt phăng hết. Người xem chỉ thấy anh chị từ ngực trở lên, qua một khung hình nhỏ, dẹt và phẳng.
Trong cái khung chật hẹp đó, mọi lỗi nhỏ đều bị phóng to. Mắt nhìn lệch một chút là thấy ngay anh chị đang đọc kịch bản chứ không nói với người ta. Vai so lại một chút là thấy ngay anh chị thiếu tự tin. Mặt căng cứng một chút là thấy ngay anh chị đang gồng. Sân khấu thật tha thứ cho những lỗi này, nhưng webcam thì không.
Cho nên cùng một giọng nói hay, người biết làm chủ hình ảnh qua camera sẽ trông như một chuyên gia thực thụ. Người không biết sẽ trông như đang lúng túng, dù chuyên môn của họ có thể cao hơn nhiều. Đây là điều bất công, nhưng nó là sự thật mà mọi diễn giả trực tuyến phải đối mặt.
Nhì sắc, làm chủ ánh mắt và biểu cảm
Phần sắc là thứ anh chị sửa được nhanh nhất và thấy khác biệt rõ nhất. Nó gồm hai thứ chính, đó là ánh mắt và biểu cảm gương mặt.
1. Nhìn vào ống kính, không nhìn vào màn hình
Đây là lỗi phổ biến nhất và cũng dễ sửa nhất. Khi anh chị nhìn vào khuôn mặt khán giả trên màn hình, người xem lại thấy anh chị đang nhìn xuống hoặc nhìn đi đâu đó. Cảm giác như anh chị đang nói chuyện với một người vô hình bên cạnh họ, chứ không phải với chính họ.
Muốn người xem cảm thấy anh chị nhìn thẳng vào mắt mình, anh chị phải nhìn vào ống kính webcam. Một mẹo nhỏ là dán một mũi tên hoặc một sticker nhỏ ngay cạnh ống kính để nhắc mình. Lúc đầu sẽ thấy gượng, nhưng luyện vài buổi là quen. Khi ánh mắt anh chị chạm vào ống kính, người xem cảm thấy được kết nối trực tiếp, và đó là nền tảng của sự tin tưởng.
2. Cho gương mặt sống cùng giọng nói
Một gương mặt đơ trong khi giọng đang truyền cảm là một sự lệch pha khiến người xem khó chịu mà không biết vì sao. Biểu cảm gương mặt cần đi cùng nhịp với giọng. Khi giọng anh chị lên cao vì hào hứng, lông mày và ánh mắt phải sáng lên. Khi giọng anh chị chùng xuống vì nghiêm túc, gương mặt phải lắng lại theo.
Đặc biệt là nụ cười. Một nụ cười nhẹ, chân thật ở đầu buổi làm cho giọng nói của anh chị nghe ấm hơn hẳn, dù người ta không nhìn thấy mặt anh chị thì cũng cảm nhận được qua giọng. Sắc và thanh nâng đỡ lẫn nhau theo cách đó.
Tam hình, làm chủ tư thế và khung hình
Phần hình là tư thế thân trên và cách anh chị xuất hiện trong khung hình. Vì webcam chỉ thấy phần trên, nên anh chị phải dồn toàn bộ ngôn ngữ cơ thể vào đúng phần đó.
1. Ngồi thẳng và mở vai
Tư thế power không phải là thứ gì cao siêu. Nó đơn giản là ngồi thẳng lưng, vai mở ra sau, đầu giữ thẳng. Khi anh chị mở vai và thẳng lưng, lồng ngực mở ra, hơi thở sâu hơn, và giọng nói tự khắc vững hơn. Tư thế đúng vừa làm anh chị trông uy hơn, vừa làm giọng anh chị khỏe hơn. Một mũi tên trúng hai đích.
Ngược lại, khi anh chị ngồi gù lưng, ép ngực, thì hơi bị chặn, giọng yếu đi, và hình ảnh trông cũng thiếu uy. Anh chị thấy không, hình và thanh luôn đi cùng nhau.
2. Căn khung hình ngang tầm mắt
Đặt camera ngang tầm mắt hoặc cao hơn một chút. Nếu camera đặt thấp, người xem nhìn lên cằm và mũi anh chị, trông vừa thiếu uy vừa kém duyên. Khung hình nên để khoảng trống vừa phải phía trên đầu, lấy từ ngực trở lên, để anh chị có không gian thở trong hình.
3. Tận dụng cử chỉ tay trong khung
Nhiều người tưởng webcam chỉ thấy mặt nên giấu tay đi. Đó là một sự lãng phí. Anh chị hoàn toàn có thể đưa tay lên trong khung hình để nhấn mạnh một ý, đếm một, hai, ba, hay mở lòng bàn tay khi mời gọi. Cử chỉ tay trong khung làm cho anh chị trông sống động và tự tin, thay vì cứng đờ như một bức ảnh.
Sắc và hình không làm thay việc của giọng. Chúng làm cho người ta tin vào giọng anh chị nhanh hơn, sâu hơn. Giọng vẫn là gốc, luôn luôn là gốc.
Ba lớp này hợp lại thành thần thái
Thần thái mà anh chị khao khát không phải là một thứ trời cho. Nó là kết quả của ba lớp xếp đúng thứ tự. Giọng vững và truyền cảm làm nền. Ánh mắt và biểu cảm chạm vào cảm xúc. Tư thế và khung hình tạo sự uy nghi. Khi cả ba khớp nhau, người xem qua webcam sẽ cảm thấy anh chị là một người đáng nghe, đáng tin, đáng theo.
Sai lầm lớn nhất là chỉ lo một lớp. Có người luyện giọng rất kỹ nhưng ngồi gù lưng, mắt nhìn lung tung, thế là công luyện giọng bị che mờ. Có người lo trang điểm, lo phông nền đẹp nhưng giọng vẫn run, vẫn đều đều, thế là cái vỏ đẹp không cứu được cái lõi yếu. Phải đi từ gốc là giọng, rồi mới khuếch đại bằng sắc và hình.
Trung Voice từng lạc lõng trước camera
Trung Voice xuất thân từ Gia Lai, ngày đầu đứng trước đám đông là mất tự tin, mở míc lên là tim đập nhanh. Khi bắt đầu làm việc qua camera, cái cảm giác lạc lõng đó còn nặng hơn. Giọng thì mỏng và chua, người thì gồng cứng, mắt thì không biết nhìn đâu cho đúng. Nhìn lại bản ghi của chính mình mà thấy ngại.
Sau khi bỏ đại học năm 2018 và bốn năm khổ luyện theo vòng lặp thu, nghe, sửa, làm lại, giọng nói chua chói ngày nào đã thành một tài sản thật sự. Hơn 8 năm thu âm cho các nhãn lớn như VinFast, Honda, Ford, Nescafé, rồi lên sóng VTV, và sau này dẫn những buổi Zoom hàng trăm người. Trên hành trình đó, Trung Voice học được rằng giọng là gốc, nhưng muốn giọng tỏa sáng qua màn hình thì sắc và hình phải đi theo.
Trung Voice kể điều này không phải để khoe, mà để anh chị thấy một điều. Nếu một người từng lạc lõng trước camera như vậy mà sửa được, thì anh chị hoàn toàn làm được, miễn là đi đúng phương pháp và luyện đều. Không có chuyện đổi đời sau một đêm, nhưng có chuyện mỗi tuần một chút, khác biệt rồi sẽ thấy rõ.
Bài viết liên quan cho diễn giả trực tuyến
- 7 Giây Đầu Tiên Quyết Định Khán Giả Ở Lại Hay Thoát Ra
- Vì Sao Khán Giả Tắt Camera Giữa Buổi Và Cách Giọng Nói Giữ Họ Lại
- Giọng Đơn Điệu, Sát Thủ Thầm Lặng Giết Chết Buổi Livestream
Bài viết liên quan cho diễn giả trực tuyến
- Giọng Hay Mà Mic Dở Thì Phí: Setup Âm Thanh, Ánh Sáng Cho Diễn Giả Online
- Giọng Trầm Ấm Xuyên Màn Hình: Cách Luyện Chất Giọng Uy Và Ấm Cho Diễn Giả Online
- Giọng Nói Đặc Trưng: Dấu Ấn Thương Hiệu Cá Nhân Của Diễn Giả Trực Tuyến
Nhận Bản đồ Nói Chạm Cảm Xúc miễn phí
Nếu anh chị muốn không chỉ trông uy hơn qua webcam mà còn nói chạm được vào cảm xúc người nghe suốt cả buổi, Trung Voice đã chuẩn bị một công cụ dành riêng cho anh chị. Đó là Bản đồ Nói Chạm Cảm Xúc, tóm tắt con đường để biến giọng nói thành thứ giữ chân và lay động người nghe trên môi trường trực tuyến.
Anh chị nhận bản đồ miễn phí tại đây: https://noicham.trungvoice.com/bandonccx
Đừng để một hình ảnh thiếu uy làm lu mờ chuyên môn và giọng nói mà anh chị đã dày công chuẩn bị. Hãy luyện cả ba lớp nhất thanh, nhì sắc, tam hình, để mỗi lần lên hình là một lần anh chị tỏa sáng. Theo dõi Trung Voice để mỗi ngày thêm một góc nhìn, một bài tập nhỏ giúp giọng nói và thần thái của anh chị ngày càng có sức chạm.