Nhiều người giỏi ngoài đời, nhưng lên Zoom lại “đuối”
Anh chị có để ý một điều lạ không. Có những người ngoài đời nói chuyện rất cuốn, ngồi cà phê là cả bàn im nghe. Vậy mà khi họ bật camera lên, vào một phòng Zoom mấy trăm người, giọng bỗng nhỏ lại, run run, nói được vài câu là hụt hơi. Năng lượng như bị màn hình hút mất.
Trung Voice gặp chuyện này mỗi ngày. Rất nhiều chuyên gia, người bán hàng, người xây kênh có chuyên môn cực giỏi, nhưng bước lên “sân khấu online” lại lúng túng như người mới. Bởi vì làm chủ không gian trực tuyến là một kỹ năng riêng. Nó không tự đến chỉ vì anh chị giỏi nghề, cũng không phải thứ trời cho ai may mắn thì có.
Và đây là điều Trung Voice muốn nói thẳng ngay từ đầu. Bản thân Trung Voice không phải dân nói online bẩm sinh. Trung Voice từng là người giọng dở nhất phòng, sợ camera đến mức né mặt. Câu chuyện hôm nay là về con đường đi từ đó đến chỗ đứng trước hàng trăm người qua màn hình mà vẫn giữ được họ.
Xuất phát điểm: một giọng nói chẳng có gì để khoe
Trung Voice sinh năm 1996, quê Gia Lai, trong một gia đình lao động nghèo. Cha mẹ làm nông, đi bốc vác, có thời gian làm cả bình luận viên bóng đá phong trào ở sân cỏ làng. Tuổi thơ của Trung Voice không có khái niệm “luyện giọng” hay “nói trước đám đông cho hay”.
Giọng Trung Voice ngày đó mỏng, yếu, chua và chói. Nói nhanh như sợ người ta cướp lời, lại đặc sệt giọng địa phương. Đứng trước đám đông là tim đập, tay run, đầu óc trống rỗng. Còn đứng trước camera thì khỏi nói, chỉ muốn tắt máy bỏ chạy. Trung Voice của ngày ấy là minh chứng sống cho việc: giọng nói không phải tự nhiên mà hay.
Rồi Trung Voice đưa ra một quyết định mà nhiều người cho là dại. Bỏ đại học. Khoảng năm 2018, Trung Voice rẽ hẳn sang con đường giọng nói chuyên nghiệp, dù trong tay chưa có gì ngoài một niềm tin mơ hồ rằng giọng nói có thể rèn được.
Bước ngoặt offline: 4 năm khổ luyện để có một nền giọng thật
Bốn năm sau đó là quãng thời gian Trung Voice không muốn kể cho oai, mà kể để anh chị hiểu cái giá của sự thay đổi. Mỗi ngày là một vòng lặp: thu âm, nghe lại, nhận ra mình dở chỗ nào, sửa, rồi làm lại từ đầu. Nghe giọng mình thu ra mà nhiều khi muốn bỏ cuộc, vì nó phơi bày hết mọi khuyết điểm.
Trung Voice không luyện kiểu mò mẫm. Trung Voice đi học bài bản: kỹ thuật phát thanh, cách đọc quảng cáo, cách lấy hơi nhả chữ của sân khấu, và cả tâm lý học giao tiếp để hiểu vì sao một câu nói chạm được vào người nghe. Từng mảnh ghép một, giọng nói bắt đầu đổi khác.
Thành quả của giai đoạn này là 8 năm hơn làm voice talent. Giọng Trung Voice xuất hiện trong các chiến dịch của VinFast, Honda, Ford, Nescafé, Clear Men, 7Up. Đó là lúc Trung Voice thấm một câu mà sau này trở thành kim chỉ nam:
Giọng nói là tài sản, không phải may mắn. Cái gì rèn được thì không ai có quyền nói nó là số phận.
Nhưng nền giọng tốt mới chỉ là một nửa câu chuyện. Khi Trung Voice bước sang không gian online, một thử thách hoàn toàn mới mở ra.
Bước sang online: vì sao qua màn ảnh nhỏ, mọi thứ khó hơn
Khi quyết định xây dựng hiện diện trực tuyến, làm video trên TikTok, Facebook, YouTube, rồi dẫn các buổi trên Zoom, Trung Voice nhận ra một sự thật. Nói hay ngoài đời và nói hay qua màn hình là hai chuyện khác nhau.
Ngoài đời, anh chị có ánh mắt, có cử chỉ, có cả không khí căn phòng hỗ trợ. Người nghe ngồi trước mặt, họ gật đầu, họ cười, anh chị nhận được phản hồi liên tục để điều chỉnh. Còn trên online, tất cả co lại trong một khung hình nhỏ. Lúc này giọng nói gánh gần như tất cả. Giọng đuối một chút là người xem lướt đi ngay.
Online còn ăn năng lượng kinh khủng. Anh chị nói với cái camera vô hồn, không thấy ai gật gù, dễ bị tụt cảm xúc giữa chừng. Trong một phòng Zoom mấy trăm người, đa số tắt mic tắt hình, anh chị nói mà như nói vào khoảng không. Giữ được sự chú ý của họ trong vài chục phút là một bài toán thật sự.
Trung Voice không làm tốt ngay đâu. Những video đầu nói nhanh, nuốt chữ, năng lượng lúc có lúc không. Những buổi Zoom đầu bị tụt nhịp, người ta rơi rụng dần mà mình không biết vì sao. Trung Voice sai, ghi nhận, rồi sửa từng buổi một. Chính quá trình sai và sửa đó đã chắt ra những thứ Trung Voice sắp chia sẻ dưới đây.
Những thứ đã giúp Trung Voice làm chủ không gian online
Đây là phần Trung Voice muốn anh chị đọc kỹ nhất, vì nó cụ thể và có thể áp dụng được ngay.
1. Công thức H.Â.M cho một giọng nói bền, trầm, ấm qua mic
H.Â.M là viết tắt của ba chữ: Hơi, Âm, Miệng. Cộng thêm một việc quan trọng nữa là hâm nóng cảm xúc trước khi vào sóng.
- Hơi là gốc. Khi nói qua mic mấy chục phút liên tục, nếu lấy hơi nông ở ngực, anh chị sẽ hụt hơi, giọng run và yếu dần. Lấy hơi sâu từ bụng giúp giọng bền, không bị đứt quãng giữa câu, giữ được sức suốt cả buổi Zoom dài.
- Âm là độ vang và độ ấm. Qua màn hình nhỏ, một giọng mỏng và chói sẽ làm người nghe mệt tai rất nhanh. Đặt âm xuống cho trầm và ấm hơn, tiếng qua mic sẽ dày dặn, dễ chịu, có sức nặng để người ta tin.
- Miệng là độ rõ. Online thường có độ trễ và nhiễu, nếu mở khẩu hình lười, chữ sẽ dính vào nhau. Mở miệng đủ rộng, bật phụ âm rõ, người ở đầu kia mới nghe trọn từng chữ mà không phải đoán.
Điều đặc biệt là Trung Voice luyện và áp dụng công thức này ngay cả khi đang niềng răng suốt ba năm. Niềng răng vướng víu, nhưng nghề giọng vẫn không gián đoạn. Bởi giọng hay đến từ phương pháp đúng, chứ không đến từ việc anh chị có một khuôn miệng hoàn hảo.
2. Hâm nóng cảm xúc trước khi lên sóng
Đây là chữ “hâm” trong H.Â.M, và là thứ nhiều người bỏ qua. Trước mỗi buổi Zoom hay mỗi lần quay video, Trung Voice không bao giờ vào thẳng. Trung Voice dành vài phút để khởi động giọng, hít thở, và quan trọng nhất là khơi lại cảm xúc về việc mình đang làm.
Camera là vật vô tri. Nếu anh chị vào sóng với trạng thái nguội lạnh, giọng sẽ phẳng và người xem cảm nhận được ngay sự hờ hững đó. Khi đã hâm nóng, năng lượng trong giọng tự bật lên, và nó truyền qua màn hình tới người nghe. Người ta nghe được anh chị đang thật sự muốn trao đi điều gì.
3. Năng lượng và nhịp để giữ chú ý
Trên online, năng lượng phải nhỉnh hơn ngoài đời một chút, vì màn hình luôn làm hao đi một phần. Nhưng năng lượng cao đều một mạch cũng khiến người nghe đuối. Bí quyết nằm ở nhịp.
Trung Voice học cách lên xuống có chủ đích: chỗ quan trọng thì chậm lại, nhấn mạnh, thậm chí dừng một nhịp cho người ta kịp ngấm. Chỗ chuyển ý thì đổi tốc độ để phá sự đơn điệu. Chính những khoảng lặng đúng lúc mới là thứ kéo ánh mắt người ta quay lại màn hình.
4. Ngôn từ dẫn dắt, không chỉ là nói cho hết ý
Làm chủ phòng Zoom không chỉ là giọng đẹp, mà là biết dẫn người nghe đi. Trung Voice học cách mở đầu bằng một câu chạm để giữ chân người ta trong mấy giây đầu. Học cách đặt câu hỏi để kéo người tắt mic vẫn cảm thấy đang được trò chuyện. Học cách gọi tên cảm xúc của người nghe, để họ thấy buổi nói chuyện này là dành cho chính họ.
Giọng là phương tiện, ngôn từ dẫn dắt là tay lái. Có cả hai, anh chị mới thật sự cầm được một phòng online trong tay.
Kết quả: những con số nói thay lời
Khi đi đúng phương pháp đủ lâu, kết quả tự đến. Hôm nay Trung Voice thường xuyên dẫn các buổi workshop trên Zoom với 300 đến 500 người mỗi buổi, và giữ được họ ngồi lại đến cuối.
- Một video tôn vinh tiếng Việt đạt khoảng 6 triệu lượt xem.
- Được VTV, VietnamNet, Thanh Niên, VOV phỏng vấn về nghề giọng nói.
- Hơn 250.000 lượt theo dõi, một cộng đồng hơn 20.000 người, và hơn 4.000 học viên đã đi qua các chương trình của Trung Voice.
Trung Voice kể những con số này không phải để khoe. Mà để anh chị thấy rõ một điều: người từng giọng dở, sợ camera, bỏ đại học ở Gia Lai vẫn có thể đứng được ở đây. Vậy thì không có lý do gì anh chị không làm được.
Bài học cho anh chị muốn trở thành Online Speaker
Nếu có một điều Trung Voice muốn anh chị mang về sau bài này, thì đó là: làm chủ sân khấu online không phải năng khiếu trời cho. Nó là một kỹ năng, mà đã là kỹ năng thì học được, rèn được.
Trung Voice không hứa với anh chị một cú đổi đời sau một đêm. Không có chuyện đó. Nhưng Trung Voice tin chắc rằng nếu đi đúng phương pháp, kiên trì thu, nghe, sửa, làm lại, thì giọng nói và khả năng dẫn dắt của anh chị sẽ thay đổi. Và khi giọng nói thay đổi, cuộc đời cũng thay đổi theo. Trung Voice là người đã đi qua trọn vẹn con đường đó nên nói được điều này.
Giọng nói là tài sản, không phải may mắn. Anh chị hoàn toàn có quyền sở hữu cái tài sản ấy, nếu chịu bắt đầu.
Bước tiếp theo dành cho anh chị
Nếu anh chị đang muốn nói hay hơn, tự tin hơn và truyền cảm hứng được qua màn ảnh nhỏ, hãy theo dõi Trung Voice để nhận thêm những chia sẻ về nghề giọng và kỹ năng nói online.
Sắp tới, Trung Voice ra mắt chương trình “Online Speaker, Làm Chủ Phòng Zoom” gồm 10 buổi, được thiết kế để giúp anh chị nói hay hơn, tự tin huấn luyện và dẫn dắt, và truyền cảm hứng qua màn hình tới hàng trăm người. Anh chị để lại thông tin ngay hôm nay để là người đầu tiên nhận tin khi chương trình mở đăng ký. Hành trình làm chủ không gian online của anh chị có thể bắt đầu từ một bước nhỏ này.
