Anh chị có để ý không, trong một cuộc họp, đôi khi người nói nhiều nhất chưa chắc là người được nghe nhất. Có người vừa cất tiếng là cả phòng im lặng lắng nghe. Có người nói cả buổi mà ai cũng lơ đãng, điện thoại vẫn sáng, ánh mắt vẫn để đâu đâu. Khác biệt nằm ở đâu?
Phần lớn chúng ta nghĩ vị thế lãnh đạo đến từ chức danh, từ chuyên môn, từ thành tích. Đúng, nhưng chưa đủ. Có một thứ âm thầm quyết định người ta có chịu nghe và đi theo anh chị hay không, đó là giọng nói. Và Trung Voice tin chắc: giọng nói là tài sản, không phải may mắn. Đặc biệt với người làm lãnh đạo, đó là tài sản đáng đầu tư bậc nhất.
Trước khi nghe anh chị nói gì, người ta đã “chấm điểm” anh chị qua giọng
Não con người phản ứng với giọng nói nhanh hơn ta tưởng. Chỉ trong vài giây đầu tiên, người nghe đã ngầm đánh giá người đang nói là người tự tin hay đang lo lắng, là người có quyền quyết hay chỉ đang trình bày, là người đáng tin hay còn phải dè chừng. Tất cả diễn ra trước cả khi họ kịp hiểu hết nội dung anh chị muốn truyền đạt.
Một giọng nói run, hụt hơi, lên xuống thất thường sẽ phát đi tín hiệu bất an, dù trong đầu anh chị đang nắm rất chắc vấn đề. Ngược lại, một giọng vững, có điểm dừng, có sức nặng sẽ khiến người ta tin rằng người này đang kiểm soát tình hình. Vị thế lãnh đạo, ở mức cảm nhận đầu tiên, được trao cho giọng nói trước khi được trao cho lý lẽ.
Đây là điều nhiều anh chị giỏi chuyên môn hay bỏ quên. Anh chị chuẩn bị nội dung rất kỹ, số liệu chuẩn, lập luận chặt, nhưng lại để giọng nói tự lo. Kết quả là một thông điệp tốt được chuyển đi bằng một phương tiện yếu. Người nghe cảm nhận sự thiếu chắc chắn trong giọng và vô thức hạ thấp cả nội dung lẫn người nói.
Giọng nói của người lãnh đạo khác ở chỗ nào
Qua nhiều năm đào tạo cho cả chủ tịch, thẩm phán, luật sư và doanh nhân, Trung Voice nhận ra giọng của người có vị thế lãnh đạo thường hội tụ vài đặc điểm rất rõ. Không phải là to hơn hay hay hơn theo nghĩa biểu diễn, mà là khác về chất.
- Vững và có điểm tựa. Giọng phát ra từ hơi thở sâu, không bị đẩy lên cổ, nên nghe đầy và chắc. Người nghe cảm nhận được sự bình tĩnh ngay cả khi nội dung căng thẳng.
- Có khoảng lặng. Người lãnh đạo dám dừng. Một khoảng lặng đúng chỗ nói lên rằng người này không vội, không sợ, và đủ tự tin để nhường không gian cho câu vừa nói thấm vào người nghe.
- Tiết chế nhịp độ. Họ không nói nhanh như sợ bị cướp lời. Họ nói chậm hơn một nhịp so với đám đông, và chính sự chậm có chủ đích đó tạo ra cảm giác làm chủ.
- Đặt âm tròn và ấm. Một giọng chua, mỏng dễ bị nghe thành non nớt. Một giọng tròn, ấm tạo cảm giác đáng tin và dễ gần.
Điểm chung của tất cả những đặc điểm trên là gì? Không có cái nào là bẩm sinh cả. Tất cả đều luyện được. Trung Voice nói điều này bằng chính trải nghiệm của mình.
Từ giọng bị chê đến giọng được người ta nghe
Trung Voice xuất thân từ Gia Lai, gia đình lao động nghèo. Giọng nói ngày đầu mỏng và yếu, chua chói, đặc sệt chất địa phương, nói thì nhanh và căng như sợ người ta cướp lời. Đứng trước đám đông là mất tự tin, mở míc lên là tim đập nhanh. Nói thẳng ra, đó là kiểu giọng khó mà khiến ai chịu nghe theo.
Năm 2018, Trung Voice bỏ đại học để rẽ sang con đường giọng nói chuyên nghiệp. Bốn năm khổ luyện sau đó là một vòng lặp không đổi: thu, nghe, sửa, làm lại. Trung Voice học từ phát thanh để có sự chuẩn mực, học từ quảng cáo để có sức nặng, học từ sân khấu để có cảm xúc, học cả tâm lý giao tiếp để hiểu vì sao một câu nói lại chạm được vào người nghe.
Kết quả là hơn 8 năm thu âm cho VinFast, Honda, Ford, Nescafé, Clear Men, 7Up. Và quan trọng hơn với chủ đề hôm nay, đó là việc đứng lớp đào tạo cho những người vốn đã ở vị trí lãnh đạo. Họ giỏi, họ có quyền, có chức, nhưng vẫn quay lại làm chủ giọng nói của mình. Bởi họ hiểu một điều: ở vị trí càng cao, mỗi lời nói càng nặng, và một giọng nói chưa được luyện sẽ làm rò rỉ chính cái uy mà họ dày công xây dựng.
Một thẩm phán cần giọng đủ uy để phiên tòa giữ trật tự. Một chủ tịch cần giọng đủ vững để cả hội đồng tin vào quyết định. Một luật sư cần giọng đủ sức để lời bào chữa có trọng lượng. Giọng nói ở đây không phải để hay, mà để dẫn dắt.
Nói hay chưa đủ, phải nói để dẫn dắt
Có một niềm tin sai lầm rất phổ biến, rằng cứ nói trôi chảy, dùng từ đẹp là sẽ có uy. Thực tế phức tạp hơn. Trung Voice đã gặp nhiều người ăn nói rất lưu loát nhưng không tạo được sức nặng, vì giọng họ thiếu điểm dừng, thiếu sự vững, nghe như đang biểu diễn chứ không phải đang dẫn dắt.
Dẫn dắt bằng giọng nói nghĩa là gì? Là khi anh chị giao một nhiệm vụ, người ta cảm nhận được sự dứt khoát chứ không phải lời đề nghị ngập ngừng. Là khi anh chị trấn an cả đội trong lúc khủng hoảng, giọng anh chị vững đến mức truyền được sự bình tĩnh đó sang người khác. Là khi anh chị bất đồng quan điểm trong phòng họp, anh chị giữ được giọng điềm tĩnh thay vì gắt lên, và chính sự điềm tĩnh đó mới là thứ áp đảo.
Vị thế lãnh đạo không nằm ở việc nói to hơn người khác. Nó nằm ở việc nói sao cho người ta tự nguyện lắng xuống để nghe. Đó là một loại uy lực mềm, và nó được xây từ giọng nói.
Bắt đầu từ đâu: công thức H.Â.M
Trung Voice không tin vào lời hứa đổi đời sau một đêm. Nhưng Trung Voice tin vào phương pháp đúng cộng luyện tập đều đặn. Tất cả những gì đúc kết được qua bốn năm khổ luyện và nhiều năm đào tạo lãnh đạo, Trung Voice gói lại trong một công thức dễ nhớ là H.Â.M.
- Hơi: Hơi thở là gốc rễ. Người lãnh đạo có giọng vững là nhờ hơi sâu và đầy, nên dù họp căng, nói lâu, áp lực lớn, giọng vẫn không run, không hụt. Hơi yếu thì uy lực rơi rụng ngay giữa câu quan trọng nhất.
- Âm: Cách đặt âm quyết định giọng anh chị mỏng hay dày, chua hay ấm. Đây là phần Trung Voice từng phải sửa nhiều nhất, từ giọng chua chói thành giọng tròn và ấm, kiểu giọng khiến người nghe thấy đáng tin.
- Miệng: Khẩu hình mở đúng giúp tròn vành rõ chữ. Một người lãnh đạo nói rõ ràng, dứt khoát luôn tạo cảm giác chắc chắn hơn người nói lí nhí, chữ dính vào nhau.
Và trên tất cả, đừng quên hâm nóng cảm xúc. Một giọng vững nhưng lạnh sẽ tạo ra uy mà không tạo ra sự đi theo. Người ta tuân lệnh, nhưng không thật lòng. Khi anh chị thật sự muốn dẫn dắt và muốn điều tốt cho đội ngũ của mình, cảm xúc đó sẽ làm giọng anh chị vừa có uy vừa có hồn. Đó mới là vị thế lãnh đạo bền vững.
Giọng nói thay đổi, vị thế thay đổi
Trung Voice đã chứng kiến điều này ở chính mình, từ một anh chàng Gia Lai bị chê giọng đến người được mời đào tạo cho cả những vị trí cao nhất. Và Trung Voice chứng kiến nó ở hàng ngàn học viên. Một chủ tịch điều hành cuộc họp tự tin hơn hẳn. Một quản lý không còn bị nhân viên xem nhẹ. Một nhà sáng lập đứng gọi vốn mà nhà đầu tư chịu ngồi nghe đến cùng.
Điểm chung của họ là đều từng nghĩ giọng nói của mình là thứ trời cho, sửa không được. Đến khi dám luyện đúng phương pháp, họ mới nhận ra giọng nói là kỹ năng, mà đã là kỹ năng thì luyện được, và một khi đã có, nó theo anh chị suốt đời, sinh lời trong mọi cuộc họp, mọi lần đứng trước đội ngũ.
Nếu anh chị đang ở vị trí dẫn dắt người khác, dù là một nhóm nhỏ hay cả một tổ chức, thì giọng nói của anh chị xứng đáng được đầu tư đúng mức. Đừng để một giọng nói chưa được luyện làm rò rỉ cái uy mà anh chị đã dày công xây bằng năng lực và thời gian.
Lời mời từ Trung Voice
Nếu anh chị đọc đến đây và thấy mình trong câu chuyện này, Trung Voice mời anh chị theo dõi Trung Voice để mỗi ngày nhận thêm một góc nhìn, một bài tập nhỏ về giọng nói dành cho người dẫn dắt. Mỗi ngày một chút, giọng nói của anh chị sẽ vững hơn, có sức nặng hơn, và vị thế của anh chị cũng đi lên theo.
Giọng nói là tài sản, không phải may mắn. Với người lãnh đạo, đó là tài sản đáng xây nhất. Trung Voice rất mong được đồng hành cùng anh chị trên hành trình biến giọng nói thành một phần sức mạnh của vị thế anh chị.
