Anh chị có bao giờ kết thúc một buổi dạy online, một webinar bán hàng, mà cổ họng khô rát, giọng đuối dần về cuối, còn người nghe thì lác đác rời phòng không? Anh chị chuẩn bị nội dung rất kỹ, slide đẹp, kịch bản chỉn chu, vậy mà giọng nói lại không đủ sức mang nội dung đó đi xa. Vấn đề thường không nằm ở chỗ anh chị nói cái gì, mà ở chỗ anh chị nói bằng một giọng chưa được luyện.
Tin tốt là giọng truyền cảm không phải món quà trời cho. Nó là kỹ năng, mà đã là kỹ năng thì luyện được, ngay tại nhà, mỗi ngày một chút. Hôm nay Trung Voice chia sẻ với anh chị một công thức gọn để tự luyện, đó là công thức H.Â.M, viết tắt của Hơi, Âm, Miệng, và trên tất cả là hâm nóng cảm xúc trước khi nói.
Vì sao diễn giả online cần luyện giọng tại nhà
Trên môi trường trực tuyến, anh chị mất gần hết những thứ nâng đỡ của sân khấu thật. Không có ánh đèn, không có năng lượng cả khán phòng, không có ngôn ngữ cơ thể toàn thân. Người nghe chỉ nhận được giọng anh chị qua một chiếc loa nhỏ, và họ cách nút thoát đúng một cú nhấp chuột. Giọng nói vì thế phải gánh phần lớn sức nặng của việc giữ chân và thuyết phục.
Cái khó là một buổi online thường kéo dài, có khi cả tiếng đồng hồ liên tục. Nếu giọng không có nền tảng vững, anh chị sẽ đuối dần, càng về sau càng mỏng, càng lí nhí. Và đúng lúc cần chốt sale, cần kêu gọi hành động, thì giọng lại hết lực. Đó là lý do luyện giọng không thể chỉ làm trước giờ lên sóng, mà phải là thói quen hằng ngày, giống như vận động viên tập thể lực vậy.
Công thức H.Â.M giúp anh chị có một lộ trình rõ ràng để tự tập. Mỗi phần đánh vào một gốc rễ khác nhau của giọng nói, và anh chị hoàn toàn có thể làm tại nhà, không cần thiết bị gì đặc biệt.
H là Hơi, gốc rễ của một giọng vững
Hơi thở là nền móng của mọi giọng nói. Hơi đầy và sâu thì giọng mới vang, mới khỏe, và quan trọng nhất với diễn giả online là anh chị giữ được sự bình tĩnh khi phải nói lâu. Phần lớn người mới nói bằng hơi ngực, hơi nông, nên chỉ vài câu là đã hụt, là phải lấy hơi gấp gáp giữa chừng nghe rất đuối.
Điều anh chị cần tập là thở bằng bụng, hay còn gọi là thở cơ hoành. Khi hít vào, bụng phình ra chứ không phải vai nhô lên. Khi nói, anh chị bật âm trên nền hơi từ bụng đẩy lên đều đặn. Nghe có vẻ kỹ thuật, nhưng tập vài hôm là quen.
Bài tập Hơi tại nhà mỗi ngày
- Thở bụng nằm ngửa, 3 phút. Anh chị nằm ngửa, đặt một quyển sách lên bụng. Hít vào sao cho quyển sách nâng lên, thở ra cho nó hạ xuống. Vai và ngực giữ yên. Đây là cách nhanh nhất để cơ thể nhớ cảm giác thở bằng bụng.
- Thở ra dài đếm số. Hít một hơi sâu xuống bụng, rồi thở ra thật chậm trong khi đếm thầm 1, 2, 3… Mục tiêu là kéo dài dần, hôm nay đếm tới 15, tuần sau tới 20. Bài này giúp anh chị nói được câu dài mà không hụt hơi giữa chừng.
- Ngân một hơi. Hít sâu, rồi phát ra âm “a” hoặc “m” kéo dài bằng một hơi, càng đều và càng lâu càng tốt. Khi âm không bị rung, không bị tụt cuối câu, là anh chị đang kiểm soát hơi tốt.
 là Âm, thứ quyết định giọng dày hay mỏng
Cùng một hơi đầy, nhưng cách anh chị bật âm và đặt âm sẽ quyết định giọng nghe ấm hay chua, dày hay mỏng. Nhiều diễn giả có giọng nói cao và mỏng, nghe thiếu chắc chắn, dễ bị cảm nhận thành non nớt. Đây thường không phải lỗi bẩm sinh, mà do âm đang đặt sai chỗ, đặt quá cao trên cổ họng thay vì cộng hưởng đầy đặn ở vùng ngực và khoang miệng.
Khi anh chị đặt âm thấp hơn một chút, cho âm cộng hưởng vang trong khoang miệng và ngực, giọng sẽ tròn và ấm hơn hẳn. Một giọng tròn ấm tạo cảm giác đáng tin gần như ngay lập tức, còn giọng chua mỏng thì khiến người nghe khó ở lại lâu.
Bài tập Âm tại nhà mỗi ngày
- Ngân chữ M ngậm miệng. Ngậm miệng lại, phát âm “mmm” và cảm nhận sự rung ở môi, ở mũi, ở vùng mặt. Sự rung đó chính là cộng hưởng. Tập để rung lan rộng và đều, đó là nền của một giọng dày.
- Hạ âm một bậc. Anh chị đọc to một câu quen thuộc bằng giọng thường ngày, rồi đọc lại câu đó ở tông thấp hơn một chút, thả lỏng cổ họng. Nghe lại sẽ thấy giọng ấm và chắc hơn. Tập để tông nói tự nhiên hằng ngày của anh chị hạ về vùng dễ chịu này.
- Thu, nghe, sửa. Mỗi ngày anh chị thu lại một đoạn mình nói chừng một phút, rồi nghe lại. Nghe thì hơi ngại, nhưng đây là cách duy nhất để biết âm của mình đang chua chỗ nào, mỏng chỗ nào để mà sửa.
M là Miệng, để tròn vành rõ chữ
Hơi đủ, âm đẹp, nhưng nếu khẩu hình lười, miệng mở không đủ, thì chữ vẫn bị dính, bị méo, người nghe phải gắng sức mới hiểu. Trên online điều này càng tai hại, vì âm thanh đã qua micro và loa nhỏ, chỉ cần phát âm không rõ là người nghe mệt và bỏ cuộc. Khẩu hình mở đúng giúp anh chị tròn vành rõ chữ, từng tiếng bật ra gọn gàng và dễ nghe.
Nhiều anh chị nói nhanh, nói qua loa vì hồi hộp, khiến hàm và môi gần như không hoạt động. Luyện miệng là để cơ hàm, môi, lưỡi trở nên linh hoạt và có thói quen mở đủ độ.
Bài tập Miệng tại nhà mỗi ngày
- Khởi động cơ mặt. Trước khi nói, anh chị mở miệng thật to rồi mím lại, đảo hàm, chu môi rồi cười rộng, vài lần. Giống như khởi động trước khi chạy, để cơ mặt sẵn sàng làm việc.
- Đọc cường điệu khẩu hình. Chọn một đoạn ngắn, đọc to và cố tình mở miệng to hơn bình thường, phát âm rõ từng chữ đến mức hơi quá. Khi quay lại nói tự nhiên, khẩu hình của anh chị sẽ rõ ràng hơn hẳn.
- Luyện câu khó. Tập những câu nhiều phụ âm liền nhau, đọc chậm và rõ trước, rồi tăng dần tốc độ mà vẫn giữ từng chữ tròn. Đây là cách rèn lưỡi và môi linh hoạt mà vẫn không vấp.
Trên tất cả, hãy hâm nóng cảm xúc trước khi nói
Anh chị có thể làm chủ cả Hơi, Âm và Miệng, nhưng nếu giọng vô cảm thì vẫn không chạm được người nghe. Một giọng kỹ thuật hoàn hảo mà nguội lạnh cũng giống một bản nhạc đánh đúng nốt nhưng không có hồn. Người nghe online cảm nhận rất nhanh anh chị đang nói cho có hay đang thật lòng muốn trao đi điều gì đó.
Vì vậy, trước mỗi buổi lên sóng, anh chị hãy dành một phút hâm nóng cảm xúc. Nhớ lại vì sao anh chị làm công việc này, hình dung một người học cụ thể mà anh chị đang muốn giúp, để trong lòng có một chút ấm áp thật sự trước khi mở míc. Khi cảm xúc đã được hâm nóng, nó sẽ tự nhiên len vào hơi thở, vào cách anh chị nhấn nhá, và người nghe cảm được điều đó.
Kỹ thuật giúp giọng anh chị vững và rõ. Nhưng cảm xúc mới là thứ khiến người nghe ở lại và tin. Luyện đủ cả hai, giọng nói của anh chị mới thật sự chạm.
Một lịch tập nhỏ gọn cho người bận
Anh chị không cần tập hàng giờ. Mỗi ngày chừng mười phút, đều đặn, đã đủ để thấy khác biệt sau vài tuần. Trung Voice gợi ý một thứ tự đơn giản: hai phút thở bụng để khởi động Hơi, ba phút ngân âm và hạ tông cho phần Âm, ba phút khởi động và đọc cường điệu cho phần Miệng, rồi một phút thu lại nghe để tự sửa. Trước mỗi buổi dạy thật, thêm một phút hâm nóng cảm xúc là đủ.
Trung Voice nói điều này từ chính hành trình của mình. Xuất thân từ Gia Lai, giọng ngày đầu chua chói, mỏng và yếu, nói nhanh như sợ bị cướp lời. Sau khi bỏ đại học năm 2018 và bốn năm khổ luyện theo đúng vòng lặp thu, nghe, sửa, làm lại, giọng đó đã thành một tài sản thật sự, đủ để thu âm cho VinFast, Honda, Ford, Nescafé, Clear Men, 7Up, và sau này đào tạo cho cả chủ tịch, thẩm phán, luật sư, doanh nhân. Đến giờ Trung Voice vẫn đang niềng răng sang năm thứ ba mà vẫn làm nghề bình thường. Kể ra để anh chị thấy, lý do “giọng bẩm sinh dở” không đủ để mình bỏ cuộc, miễn là đi đúng phương pháp và luyện đều.
Giọng nói là tài sản, không phải may mắn. Và mỗi mười phút anh chị bỏ ra hôm nay chính là gửi tiết kiệm vào tài sản đó. Giọng nói thay đổi, cuộc đời thay đổi, điều này Trung Voice tin chắc vì đã sống qua nó.
Bài viết liên quan cho diễn giả trực tuyến
- Cách Kiểm Soát Hồi Hộp Mỗi Lần Lên Sóng Trực Tuyến
- Nói Chạm Cảm Xúc Qua Màn Hình
- Giọng Đơn Điệu, Sát Thủ Thầm Lặng Giết Chết Buổi Livestream
Nhận Bản đồ Nói Chạm Cảm Xúc miễn phí
Nếu anh chị muốn không chỉ luyện đúng kỹ thuật mà còn biết cách dùng giọng để chạm vào cảm xúc người nghe suốt cả buổi, Trung Voice đã chuẩn bị một công cụ dành riêng cho anh chị. Đó là Bản đồ Nói Chạm Cảm Xúc, tóm tắt con đường biến giọng nói thành thứ giữ chân và lay động người nghe trên môi trường trực tuyến.
Anh chị nhận bản đồ miễn phí tại đây: https://noicham.trungvoice.com/bandonccx
Đừng để một giọng nói chưa được luyện làm rơi rụng khán giả, khi mà chuyên môn và nội dung anh chị chuẩn bị xứng đáng được nghe đến cùng. Theo dõi Trung Voice để mỗi ngày thêm một góc nhìn, một bài tập nhỏ giúp giọng nói của anh chị ngày càng có sức chạm.